Drewno z odzysku jako materiał wykorzystywany we współczesnym budownictwie

Drewno wykorzystywane w budownictwie i aranżacji wnętrz nie za każdym razem musi pochodzić z nowo pozyskanego surowca. W bardzo wielu przypadkach materiał z wcześniejszych konstrukcji, rozebranych budynków czy nieużywanych elementów wyposażenia może otrzymać kolejne przeznaczenie. Drewno z odzysku ma za sobą określoną historię użytkowania, która na prawdę często pozostawia ślady w jego wyglądzie i strukturze.

Widoczne otwory po gwoździach, przebarwienia, nierówności powierzchni czy zmieniony odcień są efektem wieloletniego kontaktu z otoczeniem. Nie oznacza to jednakże, że właściwie każdy taki element nadaje się do ponownego zastosowania. Przed rozpoczęciem prac niezbędna jest ocena jego stanu, wilgotności, stabilności a także potencjalnych uszkodzeń biologicznych. Znaczenie ma też wcześniejsze zastosowanie materiału, ponieważ od niego może zależeć zakres przygotowania do kolejnych zastosowań. Przeciwnie postępuje się z belkami konstrukcyjnymi, a całkiem inaczej z deskami przeznaczonymi na elementy dekoracyjne.

Stare drewno wymaga dobrego przygotowania, zanim zostanie wykorzystane w nowym projekcie. Pierwszym etapem jest zwykle usunięcie zabrudzeń, pozostałości starych powłok oraz metalowych elementów, które mogły pozostać w materiale (zobacz więcej: vieux bois). Następnie testuje się, czy powierzchnia nie jest osłabiona przez pęknięcia, grzyby lub działalność owadów. W praktyce istotne jest rozróżnienie naturalnych śladów użytkowania od uszkodzeń wpływających na trwałość szczegółu. Nierówna faktura może być zamierzonym rezultatem wizualnym, ale rozległe ubytki lub osłabione fragmenty wymagają już innej oceny. Część materiału można pozostawić w pierwotnej postaci, jednakże inne elementy potrzebują cięcia, szlifowania, suszenia lub zabezpieczenia odpowiednimi preparatami. Nie zawsze warto usuwać wszystkie ślady wcześniejszego użytkowania, ponieważ zbyt intensywna obróbka może pozbawić drewno cech, które odróżniają je od nowych desek. Końcowy zakres prac zależy zatem zarówno od planowanego zastosowania, jak i rzeczywistego stanu surowca.

Współczesne projekty architektoniczne coraz częściej łączą materiały o odmiennym pochodzeniu i charakterze. Stare drewno w nowoczesnej architekturze może występować obok betonu, szkła, stali czy gładkich powierzchni mineralnych. Takie ranking opiera się głównie na różnicy faktur, barw i sposobu wykończenia. Drewno może stanowić część elewacji, okładzin ściennych, sufitów, schodów, drzwi lub wyposażenia wnętrz. W zależności od projektu zachowuje się jego naturalną powierzchnię albo poddaje ją częściowej obróbce. Istotne jest jednakże uwzględnienie warunków, w jakich materiał będzie użytkowany (polecamy: madera antigua). W pomieszczeniach o zmiennej wilgotności należy brać pod uwagę sposobność pęcznienia i kurczenia się drewna, jednak na zewnątrz istotne stają się opady, nasłonecznienie a także zmiany temperatury. Projektant musi też określić, czy dany element pełni jedynie funkcję wizualną, czy przenosi obciążenia. W drugim przypadku niezbędna jest dokładniejsza ocena jego parametrów technicznych, ponieważ sam wygląd nie pozwala określić przydatności konstrukcyjnej.

Przy ponownym wykorzystaniu materiałów drewnianych znaczenie ma także sposób ich doboru i dostosowania do konkretnego miejsca. Poszczególne partie mogą różnić się odcieniem, szerokością, grubością oraz stopniem zużycia, dlatego zyskanie jednolitej powierzchni wymaga wcześniejszego zaplanowania układu. W przypadku większych realizacji problemem bywa dostępność stosownej ilości materiału o zbliżonych właściwościach. Należy również uwzględnić jego wymiary, które po rozbiórce nie za każdym razem odpowiadają standardom stosowanym we współczesnym budownictwie. Drewno z odzysku może być wykorzystywane zarówno jako pojedynczy szczegół, jak i większy fragment wykończenia, natomiast każdorazowo wymaga indywidualnego podejścia. Istotne pozostają też kwestie dokumentacji pochodzenia, wcześniejszych powłok chemicznych a także sposobu przechowywania przed montażem. Te czynniki wpływają na zakres przygotowania materiału, organizację prac i możliwości jego wykorzystania w nowej przestrzeni.

Dodatkowe informacje: reclaimed oak.