Przygotowanie tekstowego zapisu materiału audio
Sporo informacji przekazywanych podczas rozmów ma znaczenie przede wszystkim w chwili, gdy padają dokładnie sprecyzowane słowa. Prędzej czy później pamięć uczestników może być niepełna, a ponowne odsłuchiwanie długiego pliku często utrudnia szybkie odnalezienie potrzebnego fragmentu. Z tego powodu przygotowywana jest transkrypcja nagrań, czyli przeniesienie treści wypowiadanej w materiale audio lub wideo do formy pisemnej.
W zależności od rodzaju nagrania zapis może dotyczyć jednej osoby albo wieloosobowej rozmowy, a trudność pracy zmienia się wraz z jakością dźwięku. Zupełnie inaczej wygląda materiał z wyraźną wymową i jednym rozmówcą, a całkiem inaczej spotkanie, w trakcie którego głosy nakładają się na siebie. Znaczenie mają też pauzy, urwane zdania, powtórzenia i fragmenty wypowiadane niewyraźnie (więcej informacji na stronie: stenogram cennik). W tak zaistniałych okolicznościach nie powinno się automatycznie zastępować niezrozumiałych słów swoją interpretacją, ponieważ wręcz niewielka zmiana może wpłynąć na sens całej wypowiedzi.
Szczególnego znaczenia nabiera zapis materiału, który ma zostać zastosowany w sprawie formalnej. Transkrypcja do sądu powinna być przygotowywana z uwzględnieniem charakteru nagrania a także celu, któremu ma służyć dokument. Ważne może być dokładne wskazanie rozmówców, zachowanie kolejności wypowiedzi oraz możliwość odnalezienia konkretnego miejsca w materiale źródłowym. Przy dłuższych nagraniach pomocne są oznaczenia czasu, ponieważ pozwalają sprawdzić, z jakiego fragmentu pochodzi dana część zapisu. Nie zawsze prawidłowe jest również poprawianie języka osób mówiących. Wypowiedzi ustne różnią się od tekstu pisanego, dlatego występują w nich błędy, powtórzenia czy zdania rozpoczęte i niedokończone. Ich nadmierne wygładzanie może spowodować, że dokument przestanie wiernie przedstawiać przebieg rozmowy. Sposób opracowania powinien więc wynikać z tego, czego wymaga dokładnie sprecyzowane przeznaczenie materiału.
W praktyce bardzo dużo czasu może zająć nie samo wpisywanie słów, lecz rozstrzyganie miejsc problematycznych. Wartościowy stenogram nie powinien opierać się na zgadywaniu, gdy nagranie nie pozwala dobitnie ustalić wypowiedzi. Szum uliczny, odgłosy urządzeń, rozmowy prowadzone w tle czy duża odległość od mikrofonu umieją sprawić, że pojedyncze słowo staje się trudne do rozpoznania. Jeszcze większym wyzwaniem są sytuacje, w których rozmówcy mówią jednocześnie. Wówczas konieczne może być wielokrotne odsłuchanie krótkiego fragmentu i ranking go z kontekstem całej rozmowy. Kontekst pomaga zrozumieć wypowiedź, ale nie powinien być traktowany jako podstawa do dopisywania treści, której realnie nie słychać. W dokumentach o charakterze formalnym szczególnie istotne jest rozdzielenie tego, co wynika wprost z nagrania, od tego, co mogłoby być jedynie domysłem osoby wykonującej zapis.
Znaczenie ma także sposób przygotowania materiału przed rozpoczęciem pracy. Oryginalne nagranie powinno pozostać dostępne, ponieważ zapis tekstowy nie zastępuje źródła i ewentualnie może wymagać porównania z konkretnym fragmentem audio albo wideo. Przydatne okazuje się też zachowanie jednolitego sposobu oznaczania osób, czasu oraz fragmentów, których nie można z dokładnością odczytać. W przypadku kilku godzin materiału warto zwracać uwagę na ciągłość zapisu, ponieważ zmiana oznaczenia jednego rozmówcy może w przyszłości utrudnić interpretację całego dokumentu. Znacząca jest też jakość samego pliku. Kompresja, bardzo cichy dźwięk albo nagranie wykonane z ogromnej odległości mogą ograniczać dokładność zapisu niezależnie od sposobu jego opracowania. Dlatego przy ocenie gotowego dokumentu należy brać pod uwagę nie tylko i wyłącznie formę tekstu, lecz także możliwości i ograniczenia materiału, z którego został on sporządzony.
Zobacz: transkrypcje nagrań.